Stomach ache manChoroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (wrzody) polega na miejscowym ubytku błony śluzowej, na skutek upośledzenia mechanizmu obronnego śluzówki przed działaniem kwaśnego soku żołądkowego. Owrzodzenie(wrzód)to mały kraterowaty ubytek lub otwarta nadżerka śluzówki żołądka albo jelita cienkiego. (rzadziej wrzód powstaje w przełyku, zwykle w dolnej jego części, która może być narażona na działanie kwasu żołądkowego). Wrzód umiejscowiony w samym żołądku nazywany jest wrzodem żołądka, a nieco niżej – wrzodem dwunastnicy. Lekarze często dodają określenie „trawienny”, dla podkreślenia, ze wrzód taki powstaje tylko w tej części przewodu pokarmowego, w której znajduje się pepsyna – enzym wydzielany w żołądku i trawiący białka.

Dawniej sądzono, ze przyczyną wrzodów jest nadmiar pepsyny i innych soków trawiennych. Jednak późniejsze badania wykazały ze u wielu chorych nie występuje nadmierne wydzielanie, a często nawet pacjenci mają obniżony poziom kwasu żołądkowego. Lekarze wysunęli więc teorie, ze do powstania owrzodzeń przyczyniają się czynniki genetyczne, takie jak zbyt cienka i delikatna warstwa śluzu okrywającego żołądek i dwunastnice. Ostatnio badacze zwracają również uwagę na obecność bakterii Helicobacter pylori i jej role w tworzeniu się wrzodów. Niezależnie od przyczyny owrzodzenia mogą ulec zaostrzeniu wskutek nawyków dietetycznych, nadmiernego stresu, pod wpływem kofeiny, palenia tytoniu i nadużywania alkoholu. Wrzód trawienny nasilają również kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Z badań wynika ze pojedyncze lub mnogie owrzodzenie żołądka występuje u jednej spośród 10 osób. Wrzód trawienny zdarza się w każdym wieku, ale wrzód dwunastnicy pojawia się zwykle w wieku 40-50, a żołądka 50-60 lat. Wiele owrzodzeń ulega wygojeniu w ciągu roku, często bez żadnego leczenia a nawet rozpoznania choroby, ponieważ przebiega ono bezobjawowo.

Przebieg i objawy choroby wykazują znaczne zróżnicowanie. Niektórzy skarżą się na pieczenie w żołądku lub uczucie ssania, najczęściej występujące przy pustym żołądku. Inni mają po jedzeniu mdłości, odczuwają wzdęcia, a nawet ciągły głód.

Często pierwszym objawem choroby jest ostry krwotok w postaci wymiotów świeżą czerwoną krwią lub przypominających fusy czarnej kawy. O krwotoku z przewodu pokarmowego świadczą także krwawe, smoliste, czarne stolce. Ciężki krwotok może doprowadzić do wstrząsu, objawiającego się spadkiem ciśnienia tętniczego krwi, szybkim biciem serca i zimną wilgotną skórą. Długotrwała utrata niewielkich ilości krwi powoduje anemię.

Wrzód może przebić ścianę żołądka lub jelita: wówczas treść pokarmowa przelewa się do jamy brzusznej. Pierwszym objawem perforacji (przedziurawienia) jest nagły, ostry ból brzucha. Stan taki wymaga następującej pomocy, ponieważ wywołuje zapalenie otrzewnej, stanowiące zagrożenie dla życia.

Niedrożność – inne powikłanie wrzodu – powstaje najczęściej na skutek powodujące zwężenie bielizny, utrudniającej przechodzenie pokarmu do dwunastnicy. Jej objawami są: rozszerzenie żołądka, nasilające się bole oraz obfite wymioty częściowo strawionym pokarmem.
LECZENIE WRZODÓW:
Leczenie farmakologiczne – w leczeniu stosuje się wiele rożnych środków:
Leki przeciw nadkwasocie zmniejszają kwaśność soku żołądkowego, zmniejszają ból oraz stan zapalny i ułatwiają gojenie. Większość z nich jest dostępna bez recepty; wiele ma w swoim składzie wodorotlenek aluminium, węglan wapnia, wodorotlenek magnezu i wodorowęglan sodu.

Leki blokujące receptor H2 hamują wytwarzanie substancji wywołujących ból i stan zapalny. Zawierają m.in. cymetydyne i ranitydyne.

Antybiotyki zwalczają zakażenie, zwłaszcza bakterie Helicobacter pylori, znajdującą się w żołądku i dwunastnicy. Razem z nimi można przyjmować leki przeciw nadkwasocie oraz przeciwwrzodowe.

Leki osłaniające wytwarzają barierę nad wrzodem, chroniąc go przed działaniem kwasu żołądkowego, i w ten sposób ułatwiają dojenie. Właściwości osłaniające ma także wiele środków na nadkwasotę zawierających aluminium. Prostaglandyny, np. mizoprostol, chronią błonę śluzową żołądka przed szkodliwym działaniem kwasu acetylosalicylowego, ibuprofenu i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Leczenie chirurgiczne – większość owrzodzeń nie wymaga leczenia tego typu. Jednakże w razie wystąpienia ciężkich powikłań: przedziurawienia, niedrożności, krwotoku, często potrzebna jest interwencja chirurgiczna, zakres zabiegu zależy od przyczyny powikłania, np. w przypadku krwawiącego wrzodu wystarczy nieraz tylko podwiązanie naczynia krwionośnego, chociaż jednoczenie można wyciąć również wrzód. Niekiedy bywa konieczne usuniecie części żołądka.